Warmtenet

Warmtenet
Een warmtenet is een veelvoorkomende manier om een hele wijk duurzaam te verwarmen zonder gebruik van aardgas. Het staat ook bekend als stadsverwarming of blokverwarming. Een grote centrale warmtebron zorgt voor verwarming en warm tapwater voor een groot aantal woningen in een wijk of een stadsdeel. Er zijn verschillende duurzame energiebronnen die kunnen worden ingevoerd in een warmtenet:

  • restwarmte van de industrie;
  • afvalverbrandingsinstallaties;
  • biomassa;
  • aardwarmte (geothermie);
  • bodemwarmte (i.c.m. warmtepompen).

Er zijn hoge verwachtingen voor de uitrol van warmtenetten. In 2050 zou de helft van de wijken in Nederland van warmte kunnen worden voorzien op deze wijze. Met name in wijken waar veel woningen dicht op elkaar staan (hoogbouw) is een warmtenet rendabel. Via buizen in de grond wordt warm (40 graden) tot zeer warm water (90 graden) naar de woningen in de wijk gebracht. Een warmtewisselaar in de woning zorgt er voor dat je die warmte kunt gebruiken om te douchen en de woning te verwarmen.

De uitrol van het warmtenet
De overheid heeft besloten dat alle Nederlandse woningen uiterlijk in 2050 aardgasvrij moeten zijn. Gemeenten zijn op dit moment al hard aan het werk om hier plannen voor te maken. Uiterlijk in 2021 moeten alle gemeenten een plan hebben om te bepalen hoe en wanneer de wijken in de gemeente van het gas af gaan. De gemeente zal hierover uiteraard vooraf met bewoners communiceren en in gesprek gaan.

Het uitrollen van warmtenetten is, mede hierdoor, al aan de gang. Gemeenten proberen de uitrol af te stemmen op andere geplande onderhoudswerkzaamheden. Bijvoorbeeld als de straat open moet om de riolering te vervangen of wanneer de gasleidingen in de wijk aan vervanging toe zijn. Eigenaren van bestaande koopwoningen zijn dan niet verplicht om aan te sluiten op het warmtenet. Ze zijn vrij om te kiezen voor een alternatieve warmtebron zoals een warmtepomp of een pelletkachel/ketel. Indien een bewoner besluit om zelf een andere warmtebron te nemen of om de bestaande warmtebron te behouden (cv-ketel), dan worden er geen warmteleidingen tot aan de voordeur ingegraven. Warmteleidingen die niet worden gebruikt (niet onder druk staan) verouderen namelijk snel. Als er een hoofdleiding van het warmtenet in de straat loopt dan is het op een later moment nog altijd mogelijk om een woning hierop aan te sluiten. De straat ter hoogte van de woning zal hier gedeeltelijk open moeten worden gegraven.


 

Kosten aansluiten op warmtenet
Voor een aansluiting op het warmtenet is een (warmte)afleverset in de woning nodig. De afleverset zorgt ervoor dat de warmte van het net wordt overgedragen aan het centrale verwarmingssysteem (radiatoren en/of vloerverwarming). Ook het warme tapwatercircuit in de woning wordt op deze manier van warmte voorzien. De afleverset is voorzien van een warmtemeter die bijhoudt hoeveel warmte er aan de woning wordt geleverd (vergelijkbaar met de gasmeter). Voor het plaatsen van deze afleverset en het aanbrengen van de warmteleidingen van de straat naar de woning worden eenmalige kosten berekend door de warmteleverancier. Dit zijn de aansluitkosten. De aansluitkosten variëren per project, afhankelijk van de hoeveelheid woningen die worden aangesloten op het warmtenet en de benodigde infrastructuur. In een dicht bebouwde omgeving met een lokale warmtebron ter beschikking, zullen de aansluitkosten vele malen lager uitvallen dan in het buitengebied op grotere afstand van de warmtebron.

De afleverset blijft in de meesten gevallen eigendom van de warmteleverancier. De warmteleverancier is dan ook verantwoordelijk voor onderhoud en indien noodzakelijk, vernieuwing van de set. De onderhoudskosten zijn hierdoor inbegrepen in de vaste maandelijkse kosten.

Op dit moment worden veelal nieuwbouwwoningen aangesloten op een warmtenet. Het verwarmingssysteem is hier bij de bouw ingericht op de warmtenetaansluiting. Bij bestaande woningen is dit niet het geval en moeten er nog aanpassingen gedaan worden in de woning. Het aansluiten van bestaande woningen zal de komende jaren een flinke sprong nemen. Bij deze woningen zal het noodzakelijk zijn om de bestaande binneninstallatie (verwarmingssysteem en tapwatercircuit) geschikt te maken voor de koppeling aan het warmtenet. Dit betreft met name aanpassingen in het leidingcircuit van zowel het verwarmingssysteem en het warme tapwater. Wanneer een bestaande woning op het warmtenet wordt aangesloten is de bewoner zelf verantwoordelijk voor deze aanpassingen. Richtlijnen en aanbevelingen worden wel door de warmteleverancier gegeven en die zal hier ook op controleren alvorens de aansluiting wordt gerealiseerd.

Kosten warmte en warmtelevering
In de warmtewet is vastgelegd hoeveel de kosten voor een warmtenet maximaal mag zijn. Dit heeft betrekking op zowel de vaste aansluitkosten en de variabele kosten per deel afgenomen warmte (GJ). Op dit moment is het niet mogelijk om zelf een aanbieder van stadswarmte te kiezen. Om de consument te beschermen tegen de kosten van een mogelijk monopolie staat in de warmtewet vast dat de kosten niet hoger mogen zijn dan een verwarming met een eigen cv-ketel op aardgas. Dit heeft als gevolg dat de prijzen voor warmte nauw gekoppeld zijn aan de gasprijzen. Er is op dit moment veel discussie over deze regels. De overheid heeft namelijk aangekondigd dat de prijzen (belastingen) op aardgas de komende jaren omhoog zullen gaan om consumenten te stimuleren minder aardgas te gebruiken. Om de overstap naar duurzame alternatieven zoals een warmtenet te bevorderen zullen dan ook de warmteprijzen moeten worden losgekoppeld van de gasprijzen. Hoe dit uit gaat pakken zal de komende tijd blijken. Zie voor meer informatie hierover de Autoriteiten Consument & Markt.

Hoge en lage temperaturen
Hoe goed een woning geïsoleerd moet zijn om aan te kunnen sluiten op het warmtenet hangt af van het type warmtenet. Warmtenetten verschillen namelijk in de temperatuur. Hoe lager de temperatuur van het warmtenet, hoe beter de woningen geïsoleerd moeten zijn. Een warmtenet op basis van een hoge temperatuur levert warmte van circa 90 graden. Met deze temperatuur kan iedere (ongeïsoleerde) woning van warmte worden voorzien. Het nadeel hiervan is dat het opwekken van deze hoge temperatuur niet efficiënt is. Bovendien wordt relatief veel warmte verloren bij het rondpompen van het warme water van de stadsverwarmingscentrale naar de woningen.

Een midden-temperatuur warmtenet heeft een gemiddelde temperatuur van circa 70 graden. Met deze temperatuur is een matig geïsoleerde woning goed te verwarmen. In oudere wijken waar een goede isolatie van de woning niet mogelijk is, kan een warmtenet van 70 graden uitkomst bieden.

Goed geïsoleerde woningen kunnen op basis van lagere temperaturen verwarmd worden. Indien een woning beschikt over minimaal spouwmuurisolatie, HR++ glas, vloerisolatie (Rc 3.5) en dakisolatie (Rc 4.0) kan worden gewerkt met temperaturen van 50 tot 55 graden. Dit niveau van isoleren is bij een gemiddelde woning goed te realiseren. Bij na-isolatie van een eerder ongeïsoleerde woning heb je dan het voordeel dat de radiatorcapaciteit is berekend op een niet geïsoleerde woning: hierdoor is het waarschijnlijk niet nodig om aanpassingen te doen aan het warmte-afgiftesysteem.

Bij duurzame nieuwbouwwijken zijn woningen vanuit de bouw al zo goed geïsoleerd, dat kan worden gewerkt met lage temperaturen: < 40 graden. Ook wijken die een zeer grondige renovatie krijgen, kunnen hier geschikt voor gemaakt worden. Het voordeel van een laag temperatuur warmtenet is dat de leidingen weinig energieverlies hebben door transport. Hoog- en laag temperatuur stadsverwarming kan met elkaar gecombineerd worden. De restwarmte van een hoog temperatuur warmtenet voor een wijk met slecht/matig geïsoleerde woningen kan gebruikt worden als laag temperatuur warmtenet.

Lees voor meer informatie over warmtenetten de veel gestelde vragen onderaan deze pagina!

Veel gestelde vragen

Zoeken op trefwoord

Krijgt iedereen een aansluiting op het warmtenet?

Niet iedereen zal een aansluiting krijgen op het warmtenet. Het warmtenet is slechts één van de mogelijkheden om woningen te verwarmen. Om Nederland van het aardgas af te halen zal van verschillende opties gebruik moeten worden gemaakt: warmtenetten, groen gas, waterstofgas, elektrische warmtepompen of biomassa/pelletketels. Met name in gebieden met dichte bebouwing (veel hoogbouw) zal stadsverwarming een prominente rol krijgen.

Hoe duurzaam is stadsverwarming?

Dit is afhankelijk van de warmtebron van de stadsverwarming. Milieu Centraal schat in dat op basis van de huidige omstandigheden een warmtenet met een duurzame bron tot 50 à 70% minder CO2 uitstoot in vergelijking met individuele aardgasgestookte Cv-ketels. Er zijn helaas geen nauwkeurige cijfers beschikbaar. Hoe duurzaam het warmtenet is, hangt onder meer af van:

  • De daadwerkelijke warmtebron (restwarmte, biomassa of geothermie);
  • Een eventuele hulpbron om bij te springen op hele koude dagen;
  • Hoe de stroom voor de elektrische pompen wordt opgewekt;
  • De temperatuur van het water van de stadsverwarming (hoe lager de temperatuur, hoe minder warmteverlies).

Wat is het verschil tussen aardwarmte en bodemwarmte?

Wanneer we spreken over aardwarmte doelen we op zeer diepe boringen. Aardwarmte is warmte uit waterhoudende aardlagen van 1 tot 3 kilometer diep. Het staat ook bekend als geothermie. De warmte is doorgaans van hoge temperatuur, maximaal 120 graden. In het Westland gebruiken tuinders al geothermie voor het verwarmen van kassen. In meer gebieden in Nederland zijn geschikte locaties, maar er moet ook nog veel in kaart worden gebracht. Het boren naar nieuwe bronnen zal daarom nog wel een paar jaar duren.

Bij bodemwarmte zijn de boringen een stuk minder diep, tussen de 100 en 300 meter. Met behulp van een grote, gezamenlijke elektrische warmtepomp is dit de bron voor het warmtenet. Dat gebeurt met warmte-koude opslag (WKO). Dat is een systeem voor verwarming in de winter en koeling in de zomer. In de bodem is de temperatuur zo’n 10 tot 13 graden. Er worden 2 putten van 100 tot 300 meter geboord. De ene put levert in de winter de warmte voor een warmtepomp, die er verwarmingswater van 40 graden van maakt. Het afgekoelde grondwater gaat vervolgens terug de grond in naar de andere put. In de zomer wordt water uit de koudere put gebruikt voor koeling, en gaat het warmer terug de eerste put in. Dit helpt om de bron in balans te houden.

Kan ik op gas blijven koken met een warmtenetaansluiting?

Nee, bij een warmtenetaansluiting is het de bedoeling dat het gas wordt afgesloten. Je zult daarom moeten overstappen op elektrisch koken (inductiekookplaat). In theorie zou de gasaansluiting natuurlijk alleen kunnen worden behouden voor het gaskooktoestel. Dit houdt echter in dat je vastrechtkosten voor de gas aansluiting blijft betalen. De paar kuub gas die wordt gebruikt voor het koken zullen hierdoor duur zijn. Economisch gezien is dit simpelweg niet interessant.

Hoe kom ik aan een warmtenetaansluiting?

Je kunt pas voor een aansluiting in aanmerking komen wanneer er een warmtenet in de straat aanwezig is of op de planning staat. Op dit moment hebben nog niet veel wijken een warmtenet. Wanneer er sprake is van aanleg van een warmtenet waar op kan worden aangesloten, dan zal de gemeente en/of de warmteleverancier je hierover informeren.

Is een aansluiting op het warmtenet verplicht?

Eigenaren van bestaande woningen
De Warmtewet kent géén verplichting voor eigenaren van bestaande woningen om aan te sluiten op het warmtenet. Ook niet in geval van verbouwing of ingrijpende renovatie. Het staat een bewoner dus vrij om te kiezen voor een alternatieve warmtebron zoals bijvoorbeeld een warmtepomp.

Eigenaar van nieuwbouw
Huizen in nieuwbouwprojecten kunnen wel verplicht zijn om aan te sluiten op een warmtenet. De rechtbank in Amsterdam heeft echter recent besloten dat een aansluiting op een warmtenet niet verplicht is als er een gelijkwaardig alternatief kan worden geboden (warmtepomp i.c.m. zonnepanelen). Meer informatie in het volgende artikel. De aansluitplicht voor aardgas is intussen vervallen.

Wat verandert er in en om mijn huis bij een aansluiting op een warmtenet?

Voor een aansluiting van een bestaande woning op het warmtenet is het goed om rekening te houden met de volgende ingrepen:

  • Graafwerkzaamheden voor het aanbrengen van de warmteleidingen naar de woning (in de straat, maar ook in de voortuin).
  • Plaatsing van de afleverset (warmtewisselaar). De warmtewisselaar draagt de warmte van het warmtenet over aan het verwarmingssysteem in de woning (radiatoren en/of vloerverwarming) en verzorgt het warme tapwater.
  • Aansluiting van de afleverset op het verwarmingscircuit en tapwatercircuit. Om de warmte te kunnen overdragen aan de woning moet dit worden aangesloten op de huidige installatie binnen de woning.
  • Plaatsen elektrische kookplaat. Om de gasaansluiting te kunnen verwijderen, zal er op elektriciteit gekookt dienen te worden. Dit kan ook betekenen dat er een aanpassing in de meterkast noodzakelijk is.
  • Verwijderen gasaansluiting. Zodra alles is aangesloten is de gasaansluiting overbodig.
  • De temperatuurregeling in de woning verandert niet en de huidige radiatoren of vloerverwarming kunnen normaal gesproken in gebruik blijven.

Wordt mijn woning nog wel warm met een warmtenet aansluiting?

De woning zal op een vergelijkbare manier warm worden. Het enige verschil is dat het warme water niet meer van de cv-ketel komt, maar van het warmtenet.

advies nodig?
wij zijn er voor je!
Heb je hulp nodig bij het verduurzamen van jouw woning of nieuwbouw project? Vraag naar een van onze energie adviseurs.
Deze website maakt gebruik van Cookies Uitleg over cookies, met een link naar de pagina met privacy beleid Meer informatie Cookies toestaan